პუბლიცისტური წერილები

<<< უკან დაბრუნება

გიორგი კოკოშაშვილი

რამდენიმე მოსაზრება საქართველოს სახელის “georgia”-ს შესახებ

უცხოელი ავტორების ნაშრომებში საქართველო სხვადასხვა სახელით მოიხსენიება, რომელთაგან ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია “გეორგია” - “georgia”

მეცნიერთა ერთი ნაწილი ამ სახელწოდებას უკავშირებს ბერძენთა ქალღმერთის გეას სახელს. Gბერძნული მითოლოგიის თანახმად გეა მიწის ქალღმერთია, დედამიწის განსახიერება და აქედან გამომდინარე გეორგია თითქოს უნდა ნიშნავდეს მიწის მუშაკს, მიწათმოქმედს ან მიწათმოქმედების ქვეყანას. ამ სახელწოდებით ხაზს უსვამენ ქართველების სიყვარულს მიწისადმი, ხოლო საქართველოს წარმოაჩენენ (და მართებულადაც) როგორც მიწათმოქმედების სამშობლოს. შესაბამისად გეორგია განიხილება როგორც ბერძნების მიერ შერქმეული უცხო სახელი, რომელსაც არავითარი კავშირი არა აქვს ქართულ სინამდვილესთან.

უფრო გვიანდელი ავტორები ტერმინ “გეორგიას” წმინდა გიორგის უკავშირებენ. გრიგოლ ფერაძე იკვლევდა მრავალფეროვნებას სახელებისას, რომლებითაც პილიგრიმები იცნობდნენ საქართველოსა და ქართველებს. ამ დასახელებებს შორის გვხვდება ჩვენთვის საინტერესო ტერმინებიც. ეს სახელებია: Gogarenes, Jorjans, Cursy, Jorsy, Jorsites, Georgittes, Georgiani, Jorgani, Gorgi, ჯორიანისანი, Jorian, Kurgy, Corsy, Corsses, Kerches, Kirchens, Gorgotas, Gorziani, Jordiani, გრიგორიანები, გრუზინი (რუსულად).

ზოგჯერ ერთი და იგივე ავტორი ქართველებს სხვადასხვა სახელს უწოდებს. ესენია: Jorschites ან Georgittes; Jorsies ან Georgyttes; Jorsies ან სპარსეთის Jorsites ;"გეორგიანები, რომელთაც აგრეთთვე ეძახიან ნუბიელებს და რომლებიც უმეტესად ცნობილნი არიან, როგორც სარტყლის ქრისტიანები... გრიგორიანები" (ქართველები); Georgyts ან Jorsies, Jheoriani; Gorziani (eo vero Iveri) ან Georgiani; Zorgiani; Iberians ან Georgians; Jorsies ან Georgittes;

პილიგრიმები, რომელთა ჩანაწერებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ქართული კულტურის ისტორიისათვის, განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ, უპირველეს ყოვლისა, სიტყვა "Georgia"-ს ეტიმოლოგიას. ზოგი მათგანი ქვეყნის სახელწოდებას წმ. გიორგის, ქართველთა მფარველ წმინდანს უკავშირებს. აი რამდენიმე მათგანის გამონათქვამი:

"ამ ხალხს Georgian-ებს უწოდებენ, რადგანაც ისინი განსაკუთრებული მოწიწებით ეპყრობიან და ეთაყვანებიან წმ. გიორგის, ვისაც თავიანთ მფარველად და მედროშედ თვლიან ურწმუნოთა წინააღმდეგ ბრძოლაში და პატივს სცემენ ყველა წმინდანზე მეტად". " ეს ხალხი ყველა წმინდანზე მეტ პატივს წმ. გიორგის მიაგებს. ის გამოსახულია ყველა მათ დროშაზე და განსაკუთრებული მოწიწებით ეთაყვანებიან" . Jacques de Vitry;

"ქართველები, როგორც ამბობენ, მოაქცია წმ. გიორგიმ". უილიამ მამაცი, 1461 წ.;

"Georgian-ები აღმოსავლეთის ხალხია, ძალზე მედგარი და მეომარი ერი. სახელი ქართველთა წმინდანის მიხედვით ჰქვიათ, რომელსაც თავიანთ მფარველად და შემწედ აღიარებენ და რომელსაც ყველაზე მეტად სცემენ თაყვანს". მ. ბაუმგარტენი,1507წ.

მათ ეწოდებათ Georgian-ები იმიტომ რომ, "რაინდ გეორგიუსის" (Ignatio von Rheinfelden, Wurzberg, 1667, გვ.151. მოგზაურობის თარიღია 1653-1656 წლები.), ანდა უფრო რომელიღაც მწვალებელ გიორგის (ლუი დე როშეშუარი, 1461 წ. გვ.. 255-256.) რწმენის მიმდევრები არიანო [1].

როგორც ვხედავთ შუა საუკუნეების ავტორთა უმეტესობას მიაჩნია, რომ საქართველოს სახელი “გეორგია” დაკავშირებულია წმინდა დიდმოწამე გიორგი კაპადოკიელის სახელთან და თვლის, რომ ქართველები ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე სწორედ ამ წმინდანმა მოაქცია.

ერთი შეხედვით ამ უტყუარ ჭეშმარიტებას თითქოს ის ფაქტიც ადასტურებს, რომ საქართველოში ქრისტიანული სალოცავების - ტაძრებისა და მონასტრების დიდი უმრავლესობა წმ. გიორგის სახელზეა აგებული. აკი ასეც მოიხსენიებენ: საქართველოში სამასამოცდახუთი წმინდა გიორგიაო. თუ ამ მოსაზრებას დავუჯერებთ, აღმოჩნდება, რომ საქართველოს “გეორგია” უნდა შერქმეოდა არა უადრეს ახალი წელთაღრიცხვის IV საუკუნისა, ანუ გიორგი კაპადოკიელის წამებიდან გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ.

აღნიშნულ დებულებას არ იზიარებს XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში მოღვაწე ფრანც ფერდინანდ ტროილოელი (1717 წ.), რომელიც ყურადღებით იკვლევდა ამ ეტიმოლოგიურ საკითხს. მან აღმოაჩინა რომ, ქვეყანას Georgia უკვე წმ. გიორგის დაბადებამდე ეწოდებოდა და სიტყვა "Georgia"-ს უკავშირებს ბერძნულ "gewrgos - გეორგიოს"-ს, რაც ნიშნავს "მიწისმოქმედს". ფრანც ფერდინანდ ტროილოელის ცნობა განსაკუთრებით საინტერესოა და აქ მთლიანად მოგვყავს: "ბევრი ამბობს, თითქოს Georgian-ებმა თავიანთი სახელი მამაცი გმირის, გიორგის გამო მიიღეს.მათი თვალსაზრისი ემყარება იმას, რომ Georgian-ები დიდ თაყვანს სცემენ წმ. გიორგის და ერთგულნი არიან მისი, ყოველ დროშაზე აქვთ მისი გამოსახულება, ნიშნად იმისა, რომ ისინი ქრისტიანულ რწმენაზე მოაქცია მან და მხოლოდ მან. სინამდვილეში Georgian-ებს ამ სახელს უეჭველად ეძახდნენ მანამდე, ვიდრე წმ. გიორგი დაიბადებოდა, ვინაიდან მელა, რომელიც იმპერატორ კლავდიუსის დროს ცხოვრობდა, იხსენებს მათ თავის პირველ წიგნში, სადაც ამ ხალხის ქვეყანას აღწერს. სხვებს სჯერათ, რომ Georgian-ებს მიწათმოქმედების სიყვარულის გამო უწოდებენ. მანამდე ესპანელები მათ იბერებს ეძახდნენ, რადგანაც ისინი მდინარე იბერის ნაპირებზე ცხოვრობდნენ. მოგვიანებით ისინი მცირე აზიაში წავიდნენ და ქვეყანას, სადაც დასახლდნენ, იბერია უწოდეს. სხვები, აგრეთვე ალბანელებს უწოდებენ, არა საბერძნეთის პროვინცია ალბანეთის, არამედ აღმოსავლეთის ალბანეთის მიხედვით, რომელსაც ამჟამად "Georgia" (საქართველო) ეწოდება" (Francis Ferdinand von Troilo, დასახ. ნაშრ. გვ. 188-189) [1].

ლუი დე როშეშუარი (1461 წ.) საერთოდ თვლის, რომ “გეორგია” რომელიღაც მწვალებელი გიორგის სახელთანაა დაკავშირებული [1].

საინტერესოა, რომ წმინდა გიორგის სახელით მოიხსენიება აღმოსავლეთ საქართველოს მთის - ფშავის, ხევსურეთის, თუშეთის, ხევის, მთიულეთ-გუდამაყრის ეგრეთ წოდებულ “წარმართულ” ჯვარ-ხატთა ერთი ნაწილი. წმინდა გიორგის სახელით ხსენდება უძლიერესი სალოცავები ლაშარისა და ხახმატის ჯვრებისა - გიორგი მუხის ანგელოზი და გიორგი ნაღვრისპირისა, წმინდა გიორგი - სანება ცროლის წვერისა, დამასტესა და წყაროსთავის წმინდა გიორგი, გიორგი ქმოდის გორელი და თეთრი გიორგი მინდორისა, გიორგი ნაჴეშ მაბურთალი და გიორგი სომხოზ გორისა, ჩოხის წმინდა გიორგი და გიორგი წიფორისა და მრავალი სხვა. მხოლოდ ბარის სალოცავებისგან მათ ერთი თავისებურება განასხვავებთ - ხატის მსახური ხევისბერების თქმით ,,ადგილზე მაბრუნებელი ანგელოზი”, ანუ ანგელოზი რომელიც ყოველ კონკრეტულ სალოცავში ხატმსახურების დროს ამ კონკრეტულ წმინდა ადგილზე ცხადდება, სხვადასხვაა, და თანაც ეს არ არის დიდმოწამე გიორგი კაპადოკიელი. ახმეტის რაიონის სოფელ აწყურის ცნობილი “თეთრი გიორგის” სახელობის ტაძრის სახელიც, ივანე ჯავახიშვილის გამოკვლევით ქრისტიანობამდელი ეპოქის წარმართობის ხანიდან მოდის და მას პარალელი სტრაბონის მიერ აღწერილი, ალბანეთის საზღვარზე I საუკუნეში მდებარე მთვარის სალოცავთან ეძებნება.

გამოდის, რომ წმ. გიორგის სახელით მოხსენებული ყოველი სალოცავი სულ სხვადასხვა ,,გიორგის” სახელობისაა. საინტერესოა რა მოვლენასთან გვაქვს საქმე. უნებლიეთ ჩნდება კითხვა: ხომ არ შეიძლება “გიორგი” იყოს საზოგადო, კრებითი სახელი სალოცავების გარკვეული ჯგუფისა? მით უმეტეს, რომ ასეთი ფაქტი ჩვენთვის უკვე ცნობილია. მთის სათემო სალოცავების ერთი ჯგუფი “ადგილის დედის” სახელს ატარებს. ეს სალოცავები უმეტესად სოფლის ტერიტორიაზე ლოკალიზდება და მათი ფუნქცია თემის მფარველობაში გამოიხატება. “ადგილის დედას” ევედრებიან ოჯახის ბარაქას და ჯანის სიმრთელეს. თემს შეკედლებული უცხო ადამიანი თავს ადგლის დედას შეავედრებს და სამხვთოს დაუკლავს. სხვა სალოცავთაგან განსხვავებით “ადგლის დედა” მუდამ ადგილზეა, ამიტომ მასთან სახვეწარით მისვლა ნებისმიერ დროს შეიძლება გარდა სამარხვო დღეებისა. Yყველა სხვა სალოცავში ანგელოზი მხოლოდ გარკვეულ დღეებში, “დღეობებში” (მაგ. ათენგენობას) “ზეციდან” ჩამოდის, მიღმიერი სამყაროდან ცხადდება და მლოცველებიც ამ განსაკუთრებულ დღეებში იყრიან თავს ხატის კარზე. ამ სალოცავთა ერთ ნაწილს ხევსურები “ნახორცივლარ ღვთაებებს” ეძახიან, ანუ მათ თვლიან წმინდანებად, რომლებიც ერთ დროს ხორციელად დედამიწაზე ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ. მათი ფუნქცია უზენაესის, ანუ “მორიგე”-ს მიერ განისაზღვრა, როგორც ადამიანთა შემწეობა ურჯულოებასა და დევ-კერპებთან ბრძოლაში. ესენი არიან: ბერი “ბუქნაჲ” ბაადური, თერგვაული, იახსარი, კოპალა, პირქუში, პირცეცხლი და ა. შ., ლეგენდის მიხედვით სულ სამოცდასამი ღვთისშვილი, რომელიც სხვადასხვა დროს გერგეთის სამების ადგილზე “მორიგეს” დავალებით იქნენ გადმოსხმულნი, რათა ადამიანებს დევებთან ბრძოლაში დახმარებოდნენ. ეს რიცხვი - 63 - მეტად საყურადღებოა, რადგან, როგორც ირკვევა, საქართველოში წმინდა გიორგის სწორედ სამოცდასამი სახელით მოიხსენიებედნენ და არა სამასსამოცდასამი ან სამასსამოცდახუთი სახელით, როგორც დღეს არის მიღებული. გენერალი დუბროვინი, რომელმაც საქართველოში 1850 წელს საგანგებო მისიით იმოგზაურა, წერს: “Грузины признают Георгия под шестьюдесятьютремя разными именами” [2]. თუ ეს უბრალო დამთხვევა არა არის შეგვიძლია დავუშვათ, რომ ნახორცივლარ ღვთაებათა - ანუ 63 ღვთისშვილის - ზოგადი სახელი არის “გიორგი”. გიორგი რომ სალოცავის კერძო სახელი არ შეიძლება იყოს, იქედანაც ჩანს, რომ საქართველოს მთაში მიღებული არ არის ხატის საკუთარი სახელით მოხსენიება მისადმი უსაზღვრო რიდისა და პატივისცემის გამო. ამის დასტურად უნდა გავიხსენოთ ერთი შემთხვევა, რომელიც ჩვენს მიერ იქნა დაფიქსირებული ერთ-ერთი ექსპედიციის დროს. ხევსურეთის სოფელ ბაცალიგოში არის “პირქუშის”სალოცავი, სადაც მლოცავი იკრიბება ყოველ “ათენგენობას” (დღეობათა ციკლი ივლისის შუა რიცხვებში. გ.კ.). ერთ-ერთი ასეთი დღეობის დროს ხევისბერი, რომელსაც ხევსურეთში “ხუცესსაც” ეძახიან, “მახსენების” (ხატმსახურების ნაწილია. გ.კ.) შემდეგ, როგორც ყოველთვის, მლოცავს ამწყალობებდა. ხუცესი იდგა მსახურებისათვის განკუთვნილ ჩვეულ ადგილზე, ხატის კარზე მდგარი დიდი იფნის ხის ქვეშ, რომლის ერთი ხმელი ტოტის პატარა წკირი თვალში ეჩხირებოდა და ხელს უშლიდა. ლოცვის დამთავრების შემდეგ მას ერთმა ხატიონმა მიმართა და ჰკითხა: “მართალია ხევისბრო, რომ ჩვენ სალოცავს ესა და ეს სახელი ერქვაო” (სახელი ახსენა). ხევისბერმა უპასუხა: “ხომ ხედავდი ლოცვის დროს ხმელი ტოტი როგორ მაწვალებდა, მაგრამ მისი მოტეხვა ვერ გავბედე, აბა სალოცავის სახელს ხმამაღლა როგორ ვიტყვიო”.

ახლა გასარკვევი დაგვრჩა თუ რას ნიშნავს ტერმინი გიორგი. უპირველეს ყოვლისა უნდა აღვნიშნოთ, რომ საქართველოს მთის რეგიონებში ზოგჯერ გიორგი გამოითქმის როგორც გივარგი. ეს უკანასკნელი უფრო არქაულ ელფერს ატარებს, და ამიტომ კვლევის თვალსაზრისით გაცილებით საინტერესოდ გამოიყურება. ჩვენს მიერ ეს ფაქტი არა ერთხელ იქნა გადამოწმებული აღმოსავლეთ საქართველოს მთაში და თითქმის ყოველთვის ადგილობრივი მოსახლეობა გვიდასტურებდა, რომ სწორი ფორმა არის სწორედ გივარგი და არა გიორგი. (მაგ. თრუსოს ხეობაში - სოფ. კარატყაუში ეს ფაქტი დაადასტურა რუსლან გუჯარაიძემ). სვანურ ყოფაში დღემდე საკუთარ სახელად გამოიყენება “გიორგის” ჩვენთვის საინტერესო ფორმა - გივარგი ან გივარგილ. თუ ჩავთვლით, რომ აღნიშნული ტერმინი შედგენილი სახელია და ამ სიტყვას დავმარცვლავთ, მივიღებთ გი-ვარ-გი-ს, ან გი-ვარ-გილ-ს. სვანური დიალექტის ჩოლურულ კილოზე სიტყვა “გი” ან “გიმ” ნიშნავს მიწას, უფრო სწორად დედამიწას, ადგილს, გიმ ლამ ზერ - მიწის სალოცავია (ასლან ლიპარტელიანი, სვანურ-ქართული ლექსიკონი, თბილისი, 1994) [3], არა უშუალოდ მიწის - როგორც სუბსტრატის, არამედ ცისქვეშეთის, ანუ მიწიერი ადგილის სალოცავი. (შედარებისათვის გავიხსენოთ აღმოსავლეთქართული “ადგილის დედა”). მიწის, როგორც ფიზიკური სხეულის აღსანიშნავად სვანურ ენაში გამოიყენება სხვა სიტყვა - ვერ. მაგალითისთვის მიწის ფერი იქნება - ვერი ფერიშ. სიტყვა “გი”, მიწის მნიშვნელობით, შედის სვანური შედგენილი სიტყვის “ანგის” შემადგენლობაში. “ან-გი” არის ლიმურყვამალის, ანუ თოვლის კოშკობის რელიგიური დღესასწაულის ატრიბუტი, რიტუალური საგანი, რომელიც წარმოადგენს ხის წვერზე დამაგრებულ ჯვარს, რომელზედაც საცრის რგოლია ჩამოცმული. იგი ასახიერებს ქვე-ყანისა და ზე-ცის ერთიანობას, სადაც ზეციურის სიმბოლოს - საცრის რგოლი, ანუ წრე გამოხატავს, ხოლო მიწიერის სიმბოლოდ ჯვარი წარმოგვიდგება. ამ ორი საწყისის, ზეციურისა და მიწიერის, ცისა და მიწის, სულიერისა და მატერიალურის დამაკავშირებელ ღერძად ,,სიცოცხლის ხე” გვევლინება. მიწის სიმბოლო - ჯვრისა და ცის, ანუ ,,ცარგვალის” სიმბოლოს ერთიანობას კი ,,ანგი”, ეგვიპტურად AHNKH, ჰქვია ... ანუ “გი” შეგვიძლია განვიხილოთ, როგორც “ან”-ის ანუ ზე-ცის ანტიპოდი, ესე იგი ზეციური ანუ სულიერი სამყაროს საპირწონე მიწიერი ანუ ხორციელი სამყარო (გ. კოკოშაშვილი, “კრიპტოგრამული ნიშნები და ქართული ასომთავრული”, ჟურნალი “სვეტიცხოველი”, №2, 2009 წ., გვ. 126)[4].

საკვლევი სიტყვის მეორე მარცვალი - ვარგი, ასევე სვანური დიალექტის ჩოლურულ კილოზე ნიშნავს - დიდებულს, რომლის მრავლობითი ფორმაა ვარგიალ. თავადაზნაურობას სვანურად ვარგიალს უწოდებდნენ. თანამედროვე ქართულ ენაში გვაქვს სიტყვა ვარგისი, ვარგებული, რომელიც უდავოდ კავშირშია სვანურ ვარგი-სთან. შეიძლება ითქვას, რომ სიტყვა ვარგი საერთოა სვანურისა და თანამედროვე ქართულისათვის, რაც იმის ვარაუდის საშუალებას გვაძლევს, რომ წინარე ქართულ ენაში, რომლიდანაც შემდგომ მოხდა სვანურისა და მეგრულ-ლაზური ენების გამოყოფა, სიტყვა ვარგი სწორედ ჩვენთვის საინტერესო მნიშვნელობით გამოიყენებოდა. მაგ. სომეხთა კათალიკოსი ასე მიმართავს ქართველ დიდებულებს: “მთავართა ქვეყნისა თქვენისათა ადარნერსეისა და ყოველთა ვარგთა” (ივ. ჯავახიშვილი, “ქართული პალეოგრაფია”, გვ. 282) [3].

ზემოთ მოყვანილ მსჯელობათა შედეგად მივდივართ იმ დასკვნამდე, რომ გივარგი (მრავლობითი ფორმა - გივარგილ ან გივარგიალ) ნიშნავს მიწის, ანუ მიწიერ-მატერიალური სამყაროს ადგილის დიდებულს, ადგილის მფარველს, პატრონს, მებრძოლ ანგელოზს, რომელიც უზენაესის, ანუ “მორიგე” ღმერთის მიერ ადამიანთა დამცველად არის მოვლენილი და ცხადდება ერთ განსაზღვრულ ადგილზე, რომელსაც თემი წმინდად ინახავს. (აქ მოქმედებს აკრძალვების მთელი სისტემა რომლის დამრღვევი “ხატის” მიერ მკაცრად ისჯება). მნიშვნელოვანია, რომ “ადგილის დედისგან” განსხვავებით წმ. გიორგის სახელით ხსენებული ჯვარ-სალოცავები მებრძოლი ან “მოლაშქრე ხატის” სახელს ატარებენ. მათ ფუნქციებში ბრძოლის დროს ლაშქრის წინამძღვრობა და სამხედრო კამპანიის მართებულობის განსაზღვრაც შედის. ანგელოზის კავშირი ადამიანებთან ხორციელდება “ხატის დაჭერილი” პირის, ხევისბერის მეშვეობით, რომელიც უფლის მიერაა არჩეული ხილვების საფუძველზე.

აქ აუცილებლად გაგვახსენდება ზეციური სამყაროდან მიწაზე 63 ღვთისშვილის გადმოსხმის ფაქტი, ანუ მათი ხორციელი მოვლინება ხილულ სამყაროში ადამიანთა ხსნის მიზნით. ყოველი კონკრეტული ადგილის კერპთაგან განთავისუფლების შემდგომ თითოეულ ღვთისშვილი ამ ადგილის მფარველი ანგელოზის, ჯვარ-ხატის, იგივე “მიწის დიდებული” გივარგის - ანუ წმ. გიორგის სახელით იქნებოდა ნახსენები სათემო დღეობებისა და ხატმსახურების დროს.

უძველესი ხანის საქართველოს ტერიტორიული მოწყობის ფორმა, რომელიც დღეს აღმოსავლეთ საქართველოს მთამ შემოგვინახა, როგორც ჩანს სწორედ დარაიონების რელიგიურ პრინციპზე იყო დაფუძნებული. ფშავ-ხევსურეთში, მთიულეთ-გუდამაყარში, თუშეთსა და ხევში მთელი მოსახლეობა თემებადაა დაყოფილი, რომლებიც ცალკეულ ხეობებშია ლოკალიზებული. ყოველ თემში მოქმედებს სათემო სალოცავთა მთელი კომპლექსი, ხატმსახურების ზუსტი კალენდარული გრაფიკით. თემის ყოველი მცხოვრები მთავარი სათემო ხატის “ყმად”, მის მსახურად ითვლება, რაც გარკვეული მოვალეობების შესრულებას გულისხმობს. თავის მხრივ სათემო სალოცავები უზრუნველყოფენ მოსახლეობის დაცვას თავ-თავის ფუნქციათა მიხედვით. ისინი ერთიანდებიან იერარქიულად უფრო მაღლა მდგომ საერთო სათემო სალოცავში, რომლის ყმებად უკვე მთელი ხეობის წარმომადგენლები ითვლებიან. ასეთი სალოცავებია უკანა ფშავში მდებარე ლაშარის ჯვარი, ხევსურეთში ხახმატისა და გუდანის ჯვრები. თავის დროზე ასეთი დიდი სალოცავი უნდა ყოფილიყო ალავერდის წმ. გიორგი, რომლის მოსალოცად უკანასკნელ ხანებამდე ჩრდილო კავკასიელი მთიელებიც დადიოდნენ. ჩრდილო კავკასიიდან სალოცავად დღემდე ჩამოდიან ლაშარის ჯვარშიც, რომელიც ამის გამო “რჯულიან ურჯულოთ” სალოცავად იწოდება.

ძლიერ ხატთა სამსახურში ყოფნა მეტად საპატიოდ ითვლებოდა. ასეთი გამოთქმაც არსებობს: “ლაშარის ყმას სხვისი ყმობა არ მაუდისო”. სწორედ ამიტომ გახდა შეუძლებელი მთიელთა დამორჩილება რაიმე საერო იერარქიისადმი, რაც ისტორიულად ვერცერთმა ფეოდალმა საბოლოოდ ვერ მოახერხა. სავარაუდოა, რომ ქრისტიანობამდელ ეპოქაში ქართული ეთნოსით დასახლებული ტერიტორიის დაყოფა აღნიშნულ პრინციპს ექვემდებარებოდა: თითოეული რელიგიურ-ადმინისტრაციული ერთეულის მცხოვრებნი ამ თემის ან ხეობის მფარველი სალოცავის (ანგელოზის) - ანუ ადგილის დიდებულის “გივარგი - გიორგის” ყმებად თვლიდნენ თავს, ხოლო მთლიანად მთელი საქართველო სწორედ მიწის დიდებულების “გი-ვარგიალ”-ის მფარველობის ქვეშ იქნებოდა მოქცეული. უცხო სტუმარიც ქვეყანას და მის მცხოვრებთ სწორედ ასეთი სახელით გაიცნობდა და შემდგომ თავის ნაშრომშიც “გივარგი-გიორგის” ქვეყნად ანუ “გეორგიად” მოიხსენიებდა მას.

დასასრულ უნდა ვთქვათ რომ, საქართველოს ერთ-ერთი ისტორიული სახელი, ეტიმოლოგიური ტერმინი “გეორგია” არის ზოგადქართული გენეზისის სიტყვა, მისი შინაარსი იხსნება სვანური ენის საფუძველზე და განიმარტება როგორც მიწის, ადგილის დიდებული.

 

 

ლიტერატურა

1. http://iberiapage.ge/iberianhause/link/georgiaindex.html

2. Дубровин, ,,Исторiя Войны и Владычества Русских на Кавказе” - 1870 г.

3. ასლან ლიპარტელიანი, სვანურ-ქართული ლექსიკონი, თბილისი, 1994

4. გ. კოკოშაშვილი, “კრიპტოგრამული ნიშნები და ქართული ასომთავრული”, ჟურნალი

“სვეტიცხოველი”, №2, 2009 წ., გვ. 12

 

 

 

 

2011-11-15

 

 

ვებ დიზაინი: ე.ელიზბარაშვილი, მ. ელიზბარაშვილი – elizbarashvili@gtu.ge

ვიზიტები

wordpress visitor counter
      სტატისტიკა